Bəzi tarixlər var ki, yalnız təqvimdə bir gün olmaqdan çıxaraq, bütöv bir millətin yaddaşında taleyüklü mərhələ kimi yaşayır. 7 fevral 2024-cü il də Azərbaycan xalqı üçün məhz belə bir tarixə çevrildi. Həmin gün keçirilmiş növbədənkənar prezident seçkiləri təkcə dövlətin ali hakimiyyət orqanına növbəti dəfə rəhbər seçilməsi prosesi deyildi. Bu seçkilər eyni zamanda Azərbaycanın suverenliyinin, ərazi bütövlüyünün və milli qürurunun real siyasi və hüquqi təsdiqi kimi tarixə düşdü. İlk dəfə olaraq işğaldan azad edilmiş Qarabağ və Şərqi Zəngəzur torpaqlarında seçki məntəqələrinin fəaliyyət göstərməsi, on illərlə davam edən ədalətsizliyin sona çatmasının və dövlət hakimiyyətinin bütün ölkə ərazisində bərqərar olmasının parlaq simvoluna çevrildi.
Bu seçkilər, 2020-ci ilin payızında qazanılmış Zəfərin və 2023-cü ildə həyata keçirilmiş lokal antiterror tədbirlərinin məntiqi davamı olaraq, Azərbaycanın yeni tarixi mərhələyə qədəm qoyduğunu nümayiş etdirdi. Xalqın səsvermə yolu ilə ortaya qoyduğu siyasi iradə bir daha sübut etdi ki, dövlətlə cəmiyyət arasında formalaşmış etimad münasibətləri təkcə müharibə və təhlükəsizlik dövründə deyil, həm də sülh və quruculuq mərhələsində möhkəm şəkildə qorunur. Bu baxımdan, 2024-cü il prezident seçkiləri həm keçmiş zəfərlərin siyasi təsdiqi, həm də gələcək inkişaf strategiyasının legitim əsaslar üzərində davam etdirilməsinin mühüm mərhələsi oldu.
Tarixi seçkilərin keçirildiyi vaxt da xüsusi məna daşıyırdı. Uzun illər ərzində işğal altında qalmış ərazilərdə dağıntılar, viran qalmış şəhərlər və məcburi köçkünlərin acı taleyi xalqın yaddaşında silinməz iz buraxmışdı. İndi isə həmin torpaqlarda seçki bülletenlərinin atılması, dövlət bayrağının dalğalanması və seçki məntəqələrinin fəaliyyət göstərməsi, Azərbaycan dövlətinin gücünün, siyasi sabitliyinin və idarəetmə qabiliyyətinin rəmzi kimi çıxış etdi. Bu mənzərə yalnız ölkə daxilində deyil, beynəlxalq aləmdə də Azərbaycanın mövqeyini gücləndirən mühüm siyasi mesaj oldu.
Beləliklə, 7 fevral 2024-cü il seçkiləri Azərbaycan tarixində sadəcə növbəti seçki mərhələsi deyil, Zəfərdən sonra quruculuq və inkişaf dövrünə keçidin rəsmi başlanğıcı, milli həmrəyliyin və suveren iradənin təntənəsi kimi yadda qaldı. Bu proses, dövlətçilik ənənələrinin möhkəmləndirilməsi, hüquqi-siyasi legitimliyin gücləndirilməsi və gələcəyə yönəlmiş strateji xəttin xalq tərəfindən təsdiqlənməsi baxımından müstəsna əhəmiyyət daşıyır.
Məsələ ilə bağlı Milli Məclisin deputatı Naqif Həmzəyev öz fikirlərini bölüşüb: "İki il əvvəl, 7 fevral 2024-cü ildə Azərbaycanda keçirilən növbədənkənar prezident seçkiləri ölkə tarixində xüsusi yer tutur. Bu seçkilər ilk dəfə olaraq Azərbaycanın bütün suveren ərazilərində, o cümlədən uzun illər işğal altında qalmış Qarabağ və Şərqi Zəngəzur bölgələrində təşkil edilib. 92,12% səs toplamaqla yenidən prezident seçilən İlham Əliyev üçün bu qələbə yalnız fərdi uğur deyil, eyni zamanda ölkənin ərazi bütövlüyünün tam bərpası şəraitində keçirilən "Zəfər seçkisi" kimi tarixi əhəmiyyət daşıyır.
2020-ci ilin payızında başlayan 44 günlük Vətən müharibəsi Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası yolunda həlledici addım oldu. 2023-cü ilin sentyabrında isə Qarabağda yerli antiterror tədbirləri nəticəsində bölgədə Azərbaycan suverenliyi tam bərpa edildi. Bu hadisələr 2024-cü il fevralda keçirilən seçkilərə xüsusi kontekst qazandırdı.
İlk dəfə olaraq Azərbaycan vətəndaşları işğaldan azad edilmiş torpaqlarında səs vermək imkanı əldə etdilər. Bu, yalnız seçki prosesi deyil, eyni zamanda milli birliyin və dövlət suverenliyinin rəmzi ifadəsi idi.
Növbədənkənar prezident seçkiləri Azərbaycanın bütün bölgələrində, o cümlədən Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda demokratik prinsiplərə uyğun təşkil edildi. Seçicilərin yüksək fəallığı və 92,12% səs nəticəsi İlham Əliyevə göstərilən etimadın göstəricisi oldu".
Deputat həmçinin bu nəticəni bir sıra amillərlə əlaqələndirib: "Əvvəla, ərazi bütövlüyünün bərpası və ölkənin beynəlxalq mövqelərinin möhkəmlənməsi. İkincisi, sosial-iqtisadi inkişaf strategiyasının uğurla həyata keçirilməsi. Üçüncüsü isə azad edilmiş ərazilərdə bərpa və quruculuq işlərinin başlanması.
2024-cü il seçkilərinin "Zəfər seçkisi" adlandırılması təsadüfi deyil. Bu termin bir neçə mühüm aspekti əhatə edir.
Seçkilərin bütün Azərbaycan ərazisində keçirilməsi ölkənin suverenliyinin beynəlxalq hüquq çərçivəsində təsdiqini əks etdirirdi.
Yüksək səs nisbəti cəmiyyətin dövlət siyasətinə dəstəyini və milli məqsədlər ətrafında birliyini göstərdi.
Seçkilər işğaldan sonrakı bərpa və inkişaf mərhələsinin rəsmi başlanğıcı kimi qiymətləndirildi.
Uzun illər işğal altında qalan ərazilərdə seçkilərin təşkili özü-özlüyündə mürəkkəb təşkilati məsələ idi. Seçki məntəqələrinin yaradılması, infrastrukturun hazırlanması və seçicilərin qeydiyyatı xüsusi diqqət tələb edirdi. Bu bölgələrdə seçki prosesinin uğurla həyata keçirilməsi Azərbaycan dövlətinin inzibati qabiliyyətini və azad edilmiş torpaqlarda nizam-intizamın bərpası sahəsində əldə olunan nailiyyətləri nümayiş etdirdi.
Seçkilər beynəlxalq müşahidəçilərin iştirakı ilə keçirildi. Müxtəlif ölkələrdən və beynəlxalq təşkilatlardan olan müşahidəçilər seçki prosesini izlədi və qiymətləndirmələrini verdilər. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası kontekstində keçirilən bu seçkilər regional geosiyasi mənzərəyə də öz təsirini göstərdi.
2024-cü il seçkilərindən iki il ötdükdən sonra, həmin seçkilərin açdığı yeni mərhələnin nəticələrini qiymətləndirmək mümkündür. Azad edilmiş ərazilərdə bərpa işləri davam edir, infrastruktur layihələri həyata keçirilir və köçkünlərin geri qayıdışı prosesi reallaşır.
"Zəfər seçkisi" Azərbaycan tarixində ərazi bütövlüyünün bərpasının demokratik proseslərlə təsdiqi və yeni inkişaf mərhələsinin başlanğıcı kimi xatırlanacaq. Bu seçkilər həm keçmişin uğurlarının, həm də gələcəyə inamın ifadəsi olaraq qalır".